Zwrot odsetek od banku po wyroku TSUE – które banki oddają pieniądze i dlaczego taki przelew nie zamyka drogi do sankcji kredytu darmowego

Streszczenie

Od sierpnia i września 2026 r. część banków samodzielnie – bez wniosku klienta – koryguje harmonogramy i zwraca odsetki naliczone od skredytowanych kosztów pozaodsetkowych (prowizji, składek ubezpieczeniowych). Na wyciągu taki przelew bywa opisany jako „zwrot odsetek" albo „zwrot odsetek zgodnie z wyrokiem TSUE".

Źródłem tej zmiany jest wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie [C-744/24](/wiedza/wyrok-tsue-c-744-24-odsetki-od-skredytowanych-kosztow-23-kwietnia-2026), zgodnie z którym stopy oprocentowania nie należy stosować do kwot, które nigdy nie zostały udostępnione konsumentowi.

Kluczowa konkluzja praktyczna: otrzymanie takiego zwrotu nie jest rozliczeniem sankcji kredytu darmowego. Zakres obu świadczeń jest inny, inna jest podstawa prawna i – zwykle – radykalnie inna kwota.

1. Skąd wzięły się zwroty – mechanizm „kredytowania prowizji"

Praktyka, o którą toczy się spór, rozwinęła się w polskich bankach w latach 2013–2016. W odpowiedzi na spadające stopy procentowe i rosnące oczekiwania pośredników banki zaczęły kredytować prowizje – czyli udzielać konsumentowi dodatkowego finansowania na pokrycie kosztu prowizji i ubezpieczenia, a następnie naliczać odsetki również od tej części zobowiązania.

Konsument otrzymywał do ręki np. 50 000 zł, ale odsetki płacił od 57 000 zł. Przez lata praktyka ta nie była kwestionowana przez nadzór – zarówno UKNF, jak i UOKiK przyznają dziś, że jej nie podważały. Wyrok C-744/24 tego stanu nie zmienia wstecz w sferze ocen nadzorczych, ale przesądza o konstrukcyjnej wadliwości takiego rozwiązania na gruncie dyrektywy 2008/48/WE.

W ostatnich latach banki samodzielnie wycofały się z tej praktyki: mBank deklaruje rezygnację z kredytowania prowizji od 2023 r. (ubezpieczeń – od 2024 r.), BNP Paribas i PKO BP – od 2024 r., Alior – około 2025 r., ING rozszerzył brak prowizji na wszystkie pożyczki gotówkowe w maju 2026 r.

2. 620 mln zł korekty – skala zjawiska

Po kwietniowym wyroku osiem banków notowanych na GPW zaksięgowało jednorazową korektę wyniku odsetkowego na łączną kwotę 619,7 mln zł. Największe pozycje:

Dla całego sektora korekta odpowiadała ok. 4,2% zysku netto analizowanych banków za I półrocze 2026 r. To pokazuje proporcje: automatyczny zwrot odsetek jest dla banków rozwiązaniem stosunkowo tanim. Sankcja kredytu darmowego stosowana masowo – nie.

3. Które banki zwracają odsetki (stan na wrzesień 2026 r.)

Niezależnie od programów systemowych, od sierpnia 2026 r. część banków (wskazywano m.in. Alior, mBank, Pekao, VeloBank) rozlicza się indywidualnie z klientami, którzy wystosowali reklamację lub wezwanie do zapłaty.

4. Jak liczony jest taki zwrot – i dlaczego jest niski

Konstrukcja zapowiadanych mechanizmów jest dość jednolita:

1. 1bank identyfikuje niespłacone umowy, w których koszt pozaodsetkowy był kredytowany;
2. 2od 23 kwietnia 2026 r. przestaje naliczać odsetki od tej części zobowiązania;
3. 3zwraca odsetki pobrane w okresie od dnia wyroku do dnia wdrożenia korekty;
4. 4wystawia zaktualizowany harmonogram z niższą ratą.

Trzy ograniczenia widać od razu:

• cezura czasowa – zwrot obejmuje wyłącznie okres po dacie wyroku, a nie cały okres kredytowania;
• tylko umowy czynne – kredyty w całości spłacone zwykle pozostają poza programem;
• tylko jeden element kosztu – odsetki od skredytowanych kosztów, a nie prowizja, ubezpieczenie czy pozostałe odsetki umowne.

W typowej umowie gotówkowej oznacza to kwoty rzędu kilkudziesięciu do kilkuset złotych. Dla porównania – skuteczna sankcja kredytu darmowego przy kredycie kilkudziesięciotysięcznym to zwykle kilka–kilkanaście tysięcy złotych.

5. Dlaczego zwrot nie wyczerpuje roszczeń z tytułu SKD

To sedno zagadnienia. Zwrot odsetek i sankcja kredytu darmowego to dwie różne konstrukcje prawne:

Argument prawny jest następujący: jeśli bank naliczał odsetki od skredytowanej prowizji, to kwota udostępniona konsumentowi nie była równa całkowitej kwocie kredytu w rozumieniu art. 5 pkt 7 u.k.k. Konsekwencją bywa błędne wskazanie całkowitej kwoty kredytu, całkowitego kosztu kredytu i RRSO – a to są dane objęte art. 30 ust. 1 pkt 4, 7 i 10 u.k.k., czyli katalogiem, którego naruszenie może uruchamiać sankcję z art. 45 u.k.k.

Korekta dokonana przez bank w 2026 r. nie usuwa wady informacyjnej z chwili zawarcia umowy. Obowiązki informacyjne ocenia się bowiem według stanu z momentu jej zawarcia.

6. Co zrobić, jeśli dostałeś przelew od banku

1. 1Zachowaj dokumentację – wyciąg z tytułem przelewu, pismo banku, stary i nowy harmonogram spłat. To dowód, że odsetki naliczano również od kredytowanych kosztów.
2. 2Nie podpisuj oświadczeń o zrzeczeniu się roszczeń ani porozumień „zamykających sprawę" bez analizy prawnej. Przed tym przestrzegają zarówno pełnomocnicy konsumentów, jak i prawnicy reprezentujący banki – ugoda bywa źródłem kolejnego sporu.
3. 3Nie przerywaj spłaty kredytu – jednostronne wstrzymanie rat tworzy zaległość i osłabia Twoją pozycję.
4. 4Sprawdź umowę pod kątem art. 30 u.k.k. – zwrot odsetek jest sygnałem, że w umowie zastosowano mechanizm, który jest dziś kwestionowany, ale sam w sobie niczego nie przesądza.
5. 5Zweryfikuj termin z art. 45 ust. 5 u.k.k. – uprawnienie wygasa po roku od całkowitego wykonania umowy. Przy kredytach spłaconych to kwestia pilna.

7. Kontekst: rynek, sądy i planowana nowelizacja

Według danych Związku Banków Polskich z 15 banków, na koniec czerwca 2026 r. w sektorze było ok. 120 tys. reklamacji i 34 tys. pozwów dotyczących SKD (wobec 27,2 tys. pozwów na koniec marca). Czas oczekiwania na rozprawę to obecnie ok. trzech miesięcy w mniejszych ośrodkach i co najmniej sześciu miesięcy w Warszawie, gdzie sprawy kumulują się w kilku sądach rejonowych.

Równolegle Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowuje nowelizację ustawy o kredycie konsumenckim wdrażającą dyrektywę CCD2. Pełnomocniczka ministra ds. ochrony praw konsumenta przyznaje, że obecne przepisy o SKD są wadliwe – sankcją objęte są także naruszenia, które TSUE uznał za nieproporcjonalne do tak surowego skutku. Projekt ma zostać przyjęty do końca kadencji parlamentu (jesień 2027 r.).

Dla konsumentów oznacza to jedno: stan prawny może się zmienić, a ocena umowy zawartej pod rządami obecnych przepisów powinna być przeprowadzona bez zbędnej zwłoki.

8. Przeczytaj także

• Wyrok TSUE C-744/24 – odsetki od skredytowanych kosztów
• Odsetki od skredytowanej prowizji – analiza
• Terminy i przedawnienie przy SKD
• Ile można zyskać na sankcji kredytu darmowego
• Pytania i odpowiedzi o zwrotach odsetek

9. Sprawdź swoją umowę

Jeżeli bank zwrócił Ci odsetki albo przysłał nowy harmonogram, możesz bezpłatnie wgrać umowę do analizatora na SKDomat.pl. Wynik analizy AI ma charakter wstępny i bywa wadliwy – dlatego każdą umowę dodatkowo weryfikuje adwokat z naszej kancelarii, również bezpłatnie i bez zobowiązań.