SKD po wyroku TSUE C-744/24 – analiza prawna z perspektywy kancelarii (stan na I kw. 2026 r.)

Streszczenie

Wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 jest dla sankcji kredytu darmowego (SKD) punktem zwrotnym – nie dlatego, że „otwiera" nową falę pozwów, ale dlatego, że domyka spór doktrynalny o jeden z najczęściej kwestionowanych mechanizmów: naliczanie odsetek od skredytowanej prowizji. W tym opracowaniu nie powielamy zestawień prasowych, lecz patrzymy na sprawę z perspektywy pełnomocnika: jakie naruszenia art. 30 u.k.k. faktycznie wygrywają sprawy, jak zmieniła się argumentacja w pismach procesowych po kwietniu 2026 r. i kiedy SKD jest – a kiedy nie jest – właściwym roszczeniem.

Dane statystyczne (23 502 sprawy w bankach z GPW, 665 mln zł wartości sporu, +51% r/r przy jednoczesnym spowolnieniu dynamiki ze 179% w 2024 r.) traktujemy jako kontekst rynkowy, nie jako oś tekstu.

1. Co realnie zmienił wyrok C-744/24 – ujęcie prawne

Trybunał Sprawiedliwości UE odpowiedział na pytanie, które od kilku lat dzieliło polskie sądy: czy doliczenie prowizji do kapitału i naliczanie od tej sumy odsetek umownych narusza dyrektywę 2008/48/WE. Odpowiedź TSUE wskazuje, że tak skonstruowany mechanizm – jeśli prowadzi do nieprzejrzystego ustalenia całkowitego kosztu kredytu i RRSO – jest sprzeczny z obowiązkami informacyjnymi z art. 10 dyrektywy.

Z perspektywy polskiego porządku prawnego oznacza to, że:

• art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. (RRSO i całkowita kwota do zapłaty) oraz pkt 10 (informacja o kosztach) muszą być wykładane prounijnie;
• naliczanie odsetek od skredytowanej prowizji co do zasady prowadzi do zaniżenia RRSO lub do mylącego przedstawienia struktury kosztów;
• przesłanka „nieprawidłowego wskazania" z art. 45 u.k.k. może zostać spełniona już samym mechanizmem, bez konieczności wykazywania dodatkowych błędów rachunkowych.

To istotna zmiana optyki. Wcześniej sądy często wymagały od konsumenta wskazania błędu arytmetycznego w wyliczeniu RRSO. Po C-744/24 wystarczy wykazać, że konstrukcja umowy uniemożliwiła rzetelne przedstawienie kosztów – co jest argumentem znacznie łatwiejszym do udowodnienia.

2. Katalog naruszeń art. 30 u.k.k. – co najczęściej widzimy w praktyce

Poniżej zestawienie typów naruszeń, które w naszej kancelarii pojawiają się najczęściej w umowach kredytów konsumenckich z lat 2017–2024. To nie jest powtórka listy z ustawy, lecz robocza klasyfikacja oparta na ok. 2 tys. analizowanych umów.

W postępowaniach prowadzonych po kwietniu 2026 r. obserwujemy, że sądy I instancji znacznie łagodniej traktują obowiązek precyzyjnego wykazania błędu RRSO – jeśli umowa zawiera mechanizm „piętrowych odsetek", argumentacja prounijna z C-744/24 wystarcza do uznania naruszenia z art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.

3. SKD a inne roszczenia – kiedy co wybrać

Sankcja kredytu darmowego nie jest jedynym narzędziem ochrony konsumenta. Z naszej praktyki wynika, że klienci często mylą ją z innymi konstrukcjami. Krótkie porównanie:

W praktyce kancelaryjnej zdarza się, że jedna umowa daje podstawę do kilku roszczeń jednocześnie (np. SKD + zwrot składki ubezpieczeniowej). Wybór ścieżki procesowej nigdy nie powinien być oparty wyłącznie na automatycznej analizie – każda umowa wymaga indywidualnej oceny.

4. Tło rynkowe – statystyki w skrócie

Dane z raportów kwartalnych banków notowanych na GPW (źródło: opracowanie własne na podstawie raportów banków oraz analizy Bankier.pl z 18 maja 2026 r.):

• 23 502 sprawy o SKD na koniec I kw. 2026 r. (+12% q/q, +51% r/r);
• łączna wartość sporu zbliżona do 665 mln zł (bez ING i Banku Millennium, które tej liczby nie raportują);
• największe portfele: PKO BP (7,2 tys.), Alior (4,7 tys.), Erste (3,8 tys.);
• ok. 80 tys. spraw na etapie reklamacji.

Warto jednak zwrócić uwagę na spowolnienie dynamiki: w 2024 r. liczba pozwów rosła o ok. 179% r/r, w 2025 r. – o ok. 100%, a w I kw. 2026 r. już „tylko" o 51%. Rynek zaczyna się normalizować – nie dlatego, że problem znika, lecz dlatego, że większość świadomych konsumentów już zdecydowała o pozwie, a kolejne fale będą napędzane przez nowe orzecznictwo (C-744/24, oczekiwane C-831/24 i C-324/26).

5. Co zmienia się w argumentacji procesowej po 23.04.2026

W pismach procesowych składanych przez naszą kancelarię po kwietniu 2026 r. konsekwentnie:

1. 1powołujemy C-744/24 jako podstawę wykładni art. 30 u.k.k. zgodnej z dyrektywą 2008/48/WE;
2. 2wnosimy o badanie naruszeń z urzędu (sprawa C-831/24 – opinia Rzecznika Generalnego 11 czerwca 2026 r.);
3. 3powołujemy się na pytania prejudycjalne Sądu Rejonowego w Grudziądzu (C-324/26) w zakresie „niepełnej lub błędnej" informacji;
4. 4odróżniamy naruszenia informacyjne (art. 30) od kalkulacyjnych (RRSO sensu stricto), co ułatwia odpieranie zarzutu „błahości" naruszenia podnoszonego przez banki.

Pierwsze orzeczenia sądów rejonowych z maja 2026 r. wskazują, że ta linia argumentacyjna jest akceptowana – wciąż jednak za wcześnie mówić o jednolitej praktyce.

6. Checklista naruszeń art. 30 u.k.k. (z doświadczenia kancelarii)

Lista kontrolna do samodzielnej, wstępnej oceny umowy:

1. 1Czy w sekcji „całkowita kwota kredytu" widnieje kwota wypłacona Tobie, czy kwota powiększona o prowizję?
2. 2Czy prowizja została doliczona do kapitału i czy od tak utworzonej sumy bank nalicza odsetki?
3. 3Czy RRSO uwzględnia rzeczywisty rozkład kosztów w czasie?
4. 4Czy umowa jasno wskazuje warunki i indeksy zmiany oprocentowania?
5. 5Czy informacja o trybie odstąpienia (14 dni, art. 53 u.k.k.) jest kompletna i czytelna?
6. 6Czy zasady wcześniejszej spłaty i obniżenia kosztów są opisane zgodnie z wyrokiem Lexitor (C-383/18)?
7. 7Czy do umowy dołączono ubezpieczenie powiązane – i czy jego koszt znalazł się w RRSO?

Każdy punkt „nie" lub „nie wiem" jest sygnałem do dalszej analizy prawnej.

7. Termin na złożenie oświadczenia – uwaga na szczegóły

Uprawnienie konsumenta do złożenia oświadczenia o SKD wygasa po upływie roku od dnia całkowitego wykonania umowy (a więc co do zasady od dnia ostatniej spłaty, a nie od dnia zawarcia umowy ani od ostatniej raty pierwotnego harmonogramu, jeśli ten został zmieniony np. wcześniejszą spłatą).

W praktyce oznacza to, że:

• dla umów aktywnych – termin jeszcze nie zaczął biec;
• dla umów wcześniej spłaconych – kluczowa jest data ostatniej operacji rozliczeniowej (uwaga na rozliczenie wcześniejszej spłaty i ewentualny zwrot prowizji);
• po upływie roku od całkowitego wykonania umowy oświadczenie nie wywoła skutku materialnoprawnego, choć odrębną kwestią pozostaje przewidziany w k.c. termin przedawnienia roszczeń pieniężnych wynikających ze złożonego wcześniej oświadczenia (zob. analiza terminów i przedawnienia). Konsekwencją przeoczenia terminu jest definitywna utrata uprawnienia – nawet jeśli umowa rażąco narusza art. 30 u.k.k.

8. Materiały wideo

9. Narzędzia do wstępnej weryfikacji umowy

Jeżeli po lekturze powyższej checklisty masz wątpliwości, możesz wstępnie zweryfikować umowę darmowymi analizatorami AI udostępnianymi przez naszą kancelarię: SKDomat.pl (dedykowany kredytom konsumenckim) lub Pełnomat.pl (każda umowa). Wynik analizy AI ma charakter wyłącznie wstępny i jest następnie weryfikowany przez adwokata przed sformułowaniem jakichkolwiek rekomendacji procesowych.

10. Podsumowanie

Wyrok C-744/24 nie tworzy nowego roszczenia – porządkuje wykładnię już istniejących przepisów. Z perspektywy praktyka oznacza to mniej sporów dowodowych o sposób wyliczenia RRSO i więcej argumentacji prounijnej opartej na transparentności umowy. Dynamika rynkowa zwalnia, ale jakość spraw – i siła argumentów konsumenta – w 2026 r. wyraźnie rośnie. Każdą decyzję o złożeniu oświadczenia o SKD warto poprzedzić indywidualną analizą prawną, w szczególności weryfikacją terminu z art. 45 ust. 5 u.k.k.