Wyrok TSUE C-744/24: Koniec odsetek od prowizji i ubezpieczenia w kredytach gotówkowych. Jak sprawdzić umowę i dochodzić zwrotu?

Wyrok, który wywraca arytmetykę kredytu gotówkowego

23 kwietnia 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-744/24, zainicjowanej pytaniem prejudycjalnym dotyczącym kredytu konsumenckiego udzielonego przez Bank Pekao SA. Sentencja w jednym zdaniu: bank nie może pobierać odsetek od kwot, które przeznaczył na pokrycie kosztów pozaodsetkowych (np. prowizji, składek ubezpieczeniowych) – jeżeli kwoty te nie zostały faktycznie wypłacone konsumentowi.

To rozstrzygnięcie zamyka pewien rozdział, ale otwiera dwa kolejne:

• Przeszłość – czy w tysiącach zawartych już umów można żądać zwrotu nadpłaconych odsetek lub stosować sankcję kredytu darmowego (SKD)?
• Przyszłość – jak banki mają teraz konstruować kredyty z prowizją lub innymi kosztami pozaodsetkowymi?

Pierwszą kwestię analizowaliśmy w osobnym artykule. Tutaj sprawdzimy drugą – i policzymy ją na konkretnych liczbach.

Mechanizm „piętrowych odsetek" – na czym polegał trick

Przez lata standardowy schemat wyglądał tak:

1. 1Klient wnioskuje o kredyt 20 000 zł.
2. 2Bank dolicza 5% prowizji (1 000 zł) do kapitału.
3. 3Klient formalnie podpisuje umowę na 21 000 zł brutto, ale „do ręki" dostaje 20 000 zł.
4. 4Odsetki naliczane są przez cały okres kredytowania od pełnych 21 000 zł – także od tej tysiąca, której konsument nigdy nie zobaczył.

Efekt: klient płaci odsetki od kosztu kredytu. To właśnie owe „piętrowe odsetki" – odsetki nałożone na coś, co samo w sobie jest opłatą banku.

Symulacja: 20 000 zł kredytu, 18 rat – trzy scenariusze

Aby pokazać, co realnie zmienia wyrok TSUE, prześledźmy ten sam kredyt w trzech wariantach. Założenia wspólne:

• kwota „do ręki": 20 000 zł,
• prowizja banku: 5% (czyli 1 000 zł),
• okres: 18 miesięcznych rat równych,
• bazowe oprocentowanie nominalne: 12,00% w skali roku.

Scenariusz A – „stary" kredyt z piętrowymi odsetkami (dziś już niedopuszczalny)

• Kapitał kredytu: 21 000 zł (20 000 zł + 1 000 zł prowizji).
• Rata równa: ≈ 1 280,62 zł.
• Suma spłat: ≈ 23 051,21 zł.
• Łączny koszt kredytu: ≈ 3 051,21 zł (1 000 zł prowizji + 2 051,21 zł odsetek).
• RRSO: ≈ 20,05%.

Scenariusz B – „kredyt à la TSUE" (proporcjonalnie wyższe oprocentowanie)

TSUE zasugerował, że bank może odzyskać koszty np. przez proporcjonalnie wyższe oprocentowanie. W praktyce konstrukcja musiałaby wyglądać tak:

• 20 000 zł kapitału – oprocentowane według podwyższonej stawki,
• 1 000 zł prowizji – rozłożone na 18 rat bez odsetek (płatne dodatkowo obok raty kredytu),
• aby łączny koszt i RRSO odpowiadały scenariuszowi A, oprocentowanie kredytu musi wzrosnąć z 12,00% do ≈ 12,584%.

Comiesięczna płatność: ≈ 1 225,07 zł (rata kredytu) + 55,56 zł (rata prowizji) = ≈ 1 280,62 zł.

W tym wariancie arytmetyka dla konsumenta się nie zmienia – płaci niemal tyle samo. Zmienia się tylko opis prawny: nominalne oprocentowanie jest wyższe, ale nie ma już odsetek od kwoty nieudostępnionej.

Scenariusz C – kredyt bez prowizji (najprostsze rozwiązanie)

• Kapitał: 20 000 zł.
• Oprocentowanie: 12,00%.
• Rata równa: ≈ 1 219,64 zł.
• Suma spłat: ≈ 21 953,54 zł.
• Łączny koszt kredytu: ≈ 1 953,54 zł (same odsetki).
• RRSO: ≈ 12,68%.

To wariant, który już dziś jest powszechnie stosowany w wielu ofertach banków: zero prowizji, jeden parametr do porównania – oprocentowanie.

Uwaga: obliczenia według standardowej formuły rat równych z miesięczną kapitalizacją. Banki mogą stosować nieznacznie inne konwencje (np. 360-dniowy rok), co wpływa na wysokość raty o kilka złotych.

Dlaczego scenariusz B nie rozwiązuje problemu (a nawet go komplikuje)

Wariant „proporcjonalnie wyższego oprocentowania" sugerowany przez TSUE wygląda elegancko na papierze, ale w praktyce ma kilka istotnych wad:

1. 1Dwie wersje tego samego produktu. Klient, który zapłaci prowizję z góry, dostanie inną stawkę niż klient, który ją skredytuje. W ofertach banków namnoży się wariantów oprocentowania zależnych od formy zapłaty kosztów.
2. 2Niska przejrzystość. Konstrukcja „rata kredytu + osobna rata nieoprocentowanej prowizji" wcale nie jest dla przeciętnego konsumenta jaśniejsza niż „kwota brutto z odsetkami".
3. 3Niejasne pojęcie „proporcjonalności". TSUE nie zdefiniował, co dokładnie oznacza „proporcjonalnie wyższe oprocentowanie". To pole do kolejnych sporów sądowych za 3–5 lat.
4. 4Ryzyko prawne dla banku. Każda nadinterpretacja „proporcjonalności" w drugą stronę – gdyby okazało się, że bank zarabia więcej niż w starym modelu – może rodzić nowe roszczenia konsumentów.

Co to oznacza dla konsumenta – tu i teraz

Wyrok TSUE działa w dwóch wymiarach:

Dla nowych umów

• spodziewaj się uproszczenia ofert – mniej prowizji, bardziej przejrzyste oprocentowanie,
• porównuj kredyty po RRSO i łącznym koszcie kredytu, nie po samej stawce nominalnej,
• jeżeli widzisz w umowie skredytowaną prowizję lub składkę ubezpieczeniową – sprawdź, czy odsetki nie są naliczane od pełnej kwoty „brutto".

Dla umów już zawartych

• jeżeli w Twojej umowie kredytu konsumenckiego z ostatnich 6 lat odsetki naliczane były od kapitału powiększonego o skredytowaną prowizję lub składkę – masz potencjalne roszczenie o zwrot nadpłaconych odsetek (tzw. zwrot odsetek od prowizji),
• w określonych sytuacjach – gdy doszło dodatkowo do naruszenia obowiązków informacyjnych z art. 30 ustawy o kredycie konsumenckim – możliwe jest skorzystanie z sankcji kredytu darmowego (SKD): zwrot wszystkich kosztów kredytu (odsetki, prowizja, ubezpieczenie). Nie każda umowa z piętrowymi odsetkami automatycznie daje SKD – konieczne jest wykazanie konkretnego naruszenia art. 30 u.k.k.,
• pamiętaj o 3-letnim terminie na złożenie oświadczenia o SKD od dnia wykonania umowy (najczęściej: spłaty ostatniej raty).

Jak sprawdzić swoją umowę – krok po kroku

W praktyce wystarczą trzy ruchy:

1. 1Znajdź w umowie, aneksach oraz tabeli opłat i prowizji pozycję „prowizja" lub „składka ubezpieczeniowa" – sprawdź, czy została doliczona do kapitału kredytu. Kluczowe zapisy często znajdują się właśnie w aneksach i tabelach, a nie w samej treści umowy.
2. 2Porównaj kwotę kredytu „brutto" (od której naliczane są odsetki) z kwotą faktycznie wypłaconą Ci na konto.
3. 3Sprawdź harmonogram spłat – jeżeli odsetki w pierwszych ratach liczone są od pełnej kwoty „brutto", a nie od kwoty wypłaconej – masz potencjalną podstawę do roszczeń.

Pobierz wzór oświadczenia o SKD

Gotowy do uzupełnienia wzór oświadczenia o sankcji kredytu darmowego (PDF)

PDF · 27 KB

:::

Bezpłatna analiza Twojej umowy

Zamiast samodzielnie liczyć raty i porównywać scenariusze – prześlij umowę do analizy:

• nasz system AI w kilka minut wskaże, czy w Twojej umowie występuje mechanizm piętrowych odsetek lub inne wadliwe klauzule,
• każdą umowę dodatkowo bezpłatnie weryfikuje adwokat z Kancelarii Sosnowski Adwokaci i Radcowie Prawni,
• jeżeli dostrzeżemy realne podstawy do roszczeń – zaproponujemy dalsze kroki (od wezwania do zapłaty po pozew).

Sprawdź swoją umowę bezpłatnie →

Podsumowanie

Wyrok TSUE C-744/24 kończy erę kredytów, w których odsetki naliczane były od kosztów kredytu. Dla przyszłości rynku oznacza to dwa scenariusze: skomplikowany („proporcjonalnie wyższe oprocentowanie" + osobna rata prowizji) albo prosty (kredyt bez prowizji, samo oprocentowanie). Dla przeszłości – realne narzędzie do walki o zwrot nadpłaconych odsetek, a w wielu przypadkach o sankcję kredytu darmowego.

Jeżeli masz aktywny lub spłacony w ostatnich latach kredyt konsumencki – warto sprawdzić, po której stronie nowej granicy znajduje się Twoja umowa.

Źródła i dalsze lektury

• Pełny tekst wyroku TSUE C-744/24 (23.04.2026): curia.europa.eu
• Komunikat prasowy TSUE: curia.europa.eu – komunikaty
• Pełna analiza wyroku TSUE C-744/24 na SKDomat
• Konsekwencje wyroku dla SKD – dyskusja prawników
• Sankcja kredytu darmowego – jak złożyć oświadczenie